Ferritin Nedir ve Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar 2021

Ferritin Nedir ve Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar 2021

0 27

Ferritin Nedir ve Hangi Durumlarda Ortaya Çıkar 2021

İnsan vücudunun ihtiyacı olan birçok mineral vardır ve bunlardan biri de demirdir. Ferritin de demir ve oksijen taşımakla görevli kırmızı kan hücrelerinde bulunan HGB (hemoglobin) üretimi için kullanılmaktadır.

Vücudumuzdaki demir seviyesinde düşüş yaşanması kırmızı kan hücelerinin gerekli seviyede oksijenlenememesine ve dolayısıyla üretimin az olmasına sebep verir.
Bunun sonucunda doku ve organlarda bulunan oksijen miktarı düşer ve baş dönmesi, hâlsizlik, yorgunluk ve konsantrasyon bozukluğu gibi belirtileri ortaya çıkarır.

Besinlerden aldığımız demir mineralinin, vücudun ihtiyacı olduğu kadarını depolayan ve salınmasını sağlayan ise ferritindir. Ferritin, vücuttaki demirin depolanması, salınması ve çözünmesini sağlayan bir tür protein kompleksidir.

Daha bilinen bir ismiyle demir deposu olarak da tabir edilen ferritin, az miktarda kan dolaşımında ve çoğunlukla hücrelerde bulunur. Demirin depolanmasını sağlayan bu protein, laboratuvar testleri ile ölçülür. Vücutta bulunan demir depolarındaki doluluğu ölçen ferritin testi ile vücutta bulunan demir miktarı kolay bir şekilde anlaşılabilir.

Ferritin nedir?

Besin kaynaklarından vücuda alınan demir, insan metabolizmasında önemli bir yer teşkil eder. Kanda en yüksek sayıda bulunan hücre türü eritrositler veya bir başka tabirle kırmızı kan hücreleri, doku ve organlar için son derece önemli olan oksijenin taşınmasını sağlar.

Diğer bir deyişle alyuvarlar olarak da bilinen bu hücrelerin, dokulara gerektiği kadar oksijen sağlayabilmesi vücutta yer alan demir miktarına bağlıdır. Ferritin ise vücuda alınan demirden farklı olarak, vücutta halihazırda bulunan demiri depolayan salınımını kontrol altında tutan bir tür protein kompleksidir.

Ferritin proteini, vücut hücrelerinde, karaciğerin hemen hemen %75ini oluşturan ve özellikle hepatosit olarak bilinen hücrelerde, bağışıklık sistemi hücrelerinde ve kemik iliğinde bulunur. Vücuda besinler yoluyla alınan demirin depolanmasını ve gerekli olduğunda salınmasını sağlayan ferritin, vücudun demir deposu olarak tanımlanabilir.

Ferritin nedir diye bir soruyla karşılaşıldığında verilebilecek en doğru cevap bu şekilde olacaktır. Vücutta bulun demir seviyesinin ölçümü ise ferritin testi ile yapılır. Ferritin seviyesindeki düşüklük, vücutta bulunan demir deposundaki düşüklüğü ifade ederken, ferritin seviyesindeki yükseklik ise demirin aşırı seviyede depolandığına işaret eder.

Ferritin’in normal değeri, cinsiyete ve yaşa göre farklılıklar gösterebilse de genel olarak erkek bireylerde 20-500 ml/ng, kadın bireylerde 20/200 ml/ng’dir. Kadın bireylerde ferretin değerinin düşük olma sebebi, her ay düzenli olarak görülen âdet kanamalarıdır. Birçok farklı sebepten dolayı görülebilen ferritin eksikliği, hekimin tavsiye ettiği tedavi yöntemleri ile rahatlıkla giderilebilir.

Ferritin düşüklüğü

Uygun seviyenin altında görülen ferritin oranı vücuttaki demir oranının az olduğunun bir göstergesidir. Ferritin düşüklüğü sonucu demir eksikliği yani halk arasında daha yaygın olarak bilinen ismiyle kansızlığa sebebiyet verir.

Vücuttaki demirin düşük seviyede olması alyuvar hücrelerinin üretmini olumsuz şekilde etkileyeceği için demir eksikliği anemisi ortaya çıkar.

Ferritin düşüklüğüne sebep olabilecek durumlar arasında; aşırı derecede çay ve kahve tüketimi, beslenmede düzensizlik, işlenmiş et ürünlerinin fazla tüketilmesi, gebelik, adet dönemlerinin ağır geçirilmesi, çölyak hastalığı, kronik hastalıklar, C vitamini eksikliği, herhangi bir yaralanmadan kaynaklı kan kaybı, mide ve bağırsak problemleri sayılabilir.

Ferritin eksikliği

Demir eksikliğine endeksli olarak yeteri kadar oksijen alamayan doku ve organların işleyişinde düzensizlik meydana gelir. Bu da çeşitli rahatsızlıkların ortaya çıkmasına sebebiyet verebilir.

Uyuşukluk hali, anksiyete, bitkin hissetme, iştahsızlık, toprak ve kireç yeme isteği, baş ağrısı, baş dönmesi, sürekli üşüme hissi, unutkanlık, odaklanamama problemi, saç dökülmesi, beniz cilt rengi, güçsüz tırnaklar, parmaklarda uyuşukluk, cinsel isteksizlik, huzursuz bacak sendromu gibi belirtiler ferritin düşüklüğü oranına endeksli olarak ortaya çıkar.

Yapılan tetkiklerle ferritin düşüklüğüne sebep olan durumun belirlenmesi önemlidir. Kanamaya sebebiyet veren ülser gibi inflamasyona yol açan hastalıklar ya da yoğun bir şekilde devam eden âdet kanamalarının kontrol altına alınması, demir eksikliğinin hızlı bir şekilde giderilmesini sağlar.

Fakat ferritin düşüklüğünün sebebi herhangi bir hastalıktan kaynaklanmıyor ise başvurduğunuz hekimin önerileri doğrultusunda şurup, damla ve kapsül gibi farklı şekillerde oral demir takviyesi veya direkt olarak damardan demir alınması olarak adlandırılan, intravenöz demir kullanımı uygulanabilir.

Yine bazı durumlarda demir takviyesi yeterli olmayabilir ve hekim kişinin diyet uygulamasını isteyebilir. C ve B12 vitamini bakımından zengin beslenilmesine yardımcı olacak diyet programları uygulanması önemli bir etken olacaktır.

Ferritin yüksekliği

Ferritin değerlerinin yüksek seviyelerde olması, vücutta olması gereken demir mineralinden daha fazlasının depolandığını gösterir. Vücuttan atılamayan demir, çoğu zaman kan transfüzyonu sonrası artış gösterir.

Demir toksisitesine bağlı olarak ciddi organ fonksiyon bozukluklarına, kalp ve damar problemlerine yol açabilen ferritin yüksekliği, dikkat edilmesi gereken önemli bir rahatsızlıktır.

Ferritin yüksekliği genel olarak kronik hastalıklara, iltihaplı hastalıklara, aşırı alkol tüketimiyle oluşan karaciğer rahatsızlıklarına veya demir metabolizması bozukluğu olarak bilinen hemokromatoz gibi hastalıklara bağlı olarak görülür. Tip 2 diyabet, hipertiroidi, lösemi ve hepatit C ferritin yüksekliğinin oluşmasında rol oynayan diğer hastalıklardır.

Ferritin yüksekliği belirtileri şu şekilde sıralanabilir; çarpıntı, halsizlik, karın ve göğüs ağrısı, eklem ağrıları, cilt renginde koyulaşma, kilo kaybı ve cinsel isteksizlik.
Öncelikle hastanın vücudundaki demir seviyesinin optimum değerlerin üzerinde olmasının nedenleri araştırılır.

Ferritin seviyesinin yüksek olmasına sebebiyet verebilecek herhangi bir rahatsızlık tespit edilememesi durumunda hekim, ilaç yardımıyla demir seviyesinin düşmesini sağlayabilir.

Bazı durumlarda beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi, ferritin seviyesinin düşmesi için yeterli olabilir. Ayrıca kan bağışında bulunmak vücutta fazla depolanan demir seviyesinin düşmesini sağlayabilecek bir diğer yöntemdir.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.